Masa kontynentu

Główna masa kontynentu afrykańskiego wybiega daleko ku południowi i sięga w bezkres Oceanu Atlantyckiego i Indyjskiego. W Cieśninie Gibraltarskiej na odległość wzroku zbliża się do Europy (14 km), natomiast w strefie tzw. Międzymorza Sueskiego aż do chwili wybudowania Kanału Sueskiego znajdowało się naturalne połączenie lądowe z Azją. Na południowy wschód od Przesmyku Sueskiego rozciąga się potężny rów tektoniczny Morza Czerwonego (długości 1932 km i szerokości do 306 km), oddzielający Afrykę od Półwyspu Arabskiego. Na południu w cieśninie Bab Al-Mandeb zwęża się on do 26,5 km. Większa część terytorium Afryki leży w strefie międzyzwrotnikowej, co odzwierciedla się w charakterystycznej symetrii stref krajobrazowych - następstwa pasa lasów międzyzwrotnikowych, sawann i pustyń.